Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Mrągowie

Profesor Karol Estreicher

sobota,

Profesor Karol Estreicher

13 kwietnia 1957 roku do Kościoła Mariackiego w Krakowie powrócił ołtarz Wita Stwosza, wywieziony do Niemiec w czasie II wojny światowej.

Przed wybuchem wojny w 1939 roku profesor Karol Estreicher, aby uratować ołtarz przed zniszczeniem, zdemontował płaskorzeźby i rzeźby, a następnie barkami wysłał je Wisłą do Sandomierza. Uczonemu nie przyszło do głowy, że ktoś może opuścić się kradzieży pozostawionej w kościele liczącej 13 metrów szafy ołtarzowej. W razie niepomyślnego rozwoju sytuacji międzynarodowej zabytki miały być przez Gdańsk ewakuowane do Szwecji. Transport dotarł do Sandomierza 1 września, plany musiały ulec korekcie.

Elementy dzieła Wita Stwosza ukryto w katedrze i seminarium duchownym. Niestety, wskutek donosu o całej sprawie dowiedzieli się Niemcy jeszcze w 1939 roku. Kilka dni po zajęciu Krakowa, w mieście pojawili się niemieccy urzędnicy zajmujący się „zabezpieczeniem” zbiorów sztuki. Figury z ołtarza przewieziono do Niemiec i umieszczono je w podziemiach zamku w Norymberdze. Na początku 1940 roku zdemontowano szafę ołtarzową i trafiła ona na zamek Wiesenthau. Wilgotne piwnice stały się przyczyną częściowego zniszczenia ołtarza.

Krakowski zabytek po zakończeniu wojny z pomocą Amerykanów odnalazł profesor Estreicher. W maju 1946 roku ołtarz przywieziono do Krakowa. Został on poddany renowacji i w 1957 oddany do kościoła Mariackiego.

Karol Estreicher urodził się 4 marca 1906 roku w Krakowie. Jego ojciec był profesorem prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Estreicher studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, w 1928 uzyskał doktorat. W 1972 roku został profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zajmował się ewakuacją cennych dóbr kultury z Krakowa w 1939 roku. Był sekretarzem premiera RP na uchodźstwie i kierował Biurem Rewindykacji Strat Kulturalnych przy Ministerstwie Prac Kongresowych w Londynie. Informacje przekazane drogą kurierską z okupowanego kraju w formie opracowań i raportów przekazywano rządom alianckim na Zachodzie. Końcowym efektem prac było sprawozdanie w języku polskim i angielskim pod redakcją Karola Estreichera opublikowane w 1944 roku. Książka „Straty kultury polskiej. Katalog strat kultury polskiej pod okupacją niemiecką 1939-1944” liczyła ponad 500 stron.

„A skoro mowa o autorach tej książki, to pragnę wymienić w pierwszym rzędzie tych bezimiennych uczonych i miłośników kultury polskiej, co działalność Niemców w Polsce nieraz z narażeniem życia śledzili i uzyskane wiadomości przesyłali do Londynu, potem wymienić trzeba kurierów i emisariuszy, co zwozili pytania i przywozili odpowiedzi, i to nie tylko z Polski, ale i z Niemiec samych”

–– Karol Estreicher

Po ujawnieniu sprawy Katynia, od kwietnia 1943 roku Biuro Rewindykacji Strat Kulturalnych podjęło prace związane z katalogowaniem strat zadanych przez okupanta radzieckiego na kresach wschodnich II RP w latach 1939-1941.

Po zakończeniu wojny, wbrew przestrogom przyjaciół obawiających się skutków przejęcia rządów przez władze komunistyczne, Karol Estreicher zdecydował się na powrót do kraju. Od początku pobytu w Polsce podjął próby odzyskania dzieła Wita Stwosza. Kilkakrotnie wyjeżdżał do Niemiec i w 1946 ołtarz wrócił do Krakowa.

Estreicher brał udział w odzyskaniu wielu polskich zabytków, także słynnego obrazu Leonarda da Vinci „Dama z gronostajem”. Był ekspertem Ministerstwa Kultury oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych ds. rewindykacji polskich dóbr kultury. Napisał wiele cenionych prac naukowych. Już na emeryturze zajmował się sprawą zdeponowanego w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie depozytu berlińskiego – wielkiego zbioru zabytkowych archiwaliów pochodzących z Pruskiej Biblioteki Państwowej. Ostro protestował przeciw umieszczaniu na tych zbiorach znaków własności Biblioteki Jagiellońskiej. Był zdania, że należy zwrócić je Niemcom po zwrocie polskich dóbr kultury zrabowanych w latach 1939-1945 oraz wyrównaniu strat wynikających z celowego ich niszczenia przez Trzecią Rzeszę. Karol Estreicher zmarł 29 kwietnia 1984 roku.

Retabulum ołtarza głównego kościoła Mariackiego w Krakowie zwane potocznie ołtarzem mariackim w Krakowie zostało wykonane w latach 1477–1489 przez rzeźbiarza Wita Stwosza. Ma wymiary 11 m × 13 m, jest to największa w Europie gotycka nastawa ołtarzowa. W ołtarzu znajduje się ponad 200 figur. Sceną główną ołtarza jest Zaśnięcie Marii Panny. Na ruchomych skrzydłach umieszczono sześć Radości Maryi. Kiedy są one zamknięte, widoczne są płaskorzeźby przedstawiające 12 scen z życia Marii i Jezusa.

W skład zbioru określanego jako depozyt berliński wchodzi ponad 500 pozycji, m.in. manuskrypty Goethego, Mozarta, Beethovena, Bacha, Brahmsa, Schumanna, Haydna, Paganiniego. Była to kolekcja z Pruskiej Biblioteki Państwowej w Berlinie przewieziona przez Niemców na Dolny Śląsk pod koniec drugiej wojny światowej. Po wojnie tereny te znalazły się w granicach Polski. Kwestia zwrotu dzieł od wielu lat jest przedmiotem sporu. Strona polska konsekwentnie odmawia wydania zbioru ze względu na utratę wielu polskich dóbr kultury za sprawą działań Trzeciej Rzeszy. W ostatnich latach niektórzy niemieccy naukowcy proponują, aby kolekcja pozostała w Polsce jako zalążek biblioteki dzieł o wartości ogólnoeuropejskiej.

Technik informatyk E.12

Miesiąc temu na naszej stronie…

Profesor Karol Estreicher

Adobe Integrated Runtime

Bitwa pod Kazimierzem Dolnym

Bitwa pod Kazimierzem Dolnym

Przeglądarka Opera

Przeglądarka Opera

Edgar Frank Codd

Edgar Frank Codd

Koronacja Bolesława I Chrobrego

Koronacja Bolesława I Chrobrego

Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków

Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków

Twórca tranzystora polowego

Twórca tranzystora polowego

Nasze technikum

Szkoły dla dorosłych

Pełna oferta edukacyjna