Przejdź do treści

Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Mrągowie

PHP: Systemy szablonów

sobota,

PHP: Systemy szablonów

System szablonów jest narzędziem, które pozwala na oddzielenie logiki aplikacji od jej interfejsu użytkownika. Ułatwia to zarządzanie i utrzymanie kodu, zwłaszcza w dużych aplikacjach. System szablonów działa na zasadzie definiowania plików szablonów, które zawierają HTML i specjalne tagi lub składnię umożliwiającą wstawianie i manipulowanie danymi dynamicznymi. Kiedy aplikacja PHP jest uruchamiana, dane są przetwarzane przez logikę aplikacji, a następnie przekazywane do systemu szablonów. System szablonów wypełnia szablony odpowiednimi danymi, tworząc gotowy do wyświetlenia dokument HTML. Popularnymi systemami szablonów w PHP są Twig i Smarty. Te systemy oferują dodatkowe funkcjonalności, takie jak dziedziczenie szablonów, filtry, i automatyczne unikanie XSS, co czyni je potężnym narzędziem w budowaniu aplikacji internetowych.

Podstawowe pojęcia i funkcje

  • Szablony (templates) – pliki, zwykle zawierające HTML, które mogą być uzupełniane dynamicznymi danymi. Szablony służą do definiowania struktury i układu strony internetowej, a PHP (lub inny język backendu) dostarcza dane, które mają zostać w nich wyświetlone.
  • Placeholdery – w szablonach używa się specjalnych znaczników lub placeholderów, które wskazują, gdzie wstawić dane dynamiczne. Na przykład, w systemie szablonów Twig używa się '{{ variable }}' do wyświetlenia wartości zmiennej.
  • Kontrola przepływu – wiele systemów szablonów umożliwia użycie instrukcji warunkowych (np. 'if'), pętli (np. 'for') i innych struktur kontrolnych bezpośrednio w szablonie, co pozwala na bardziej dynamiczne generowanie treści.
  • Dziedziczenie szablonów — umożliwia tworzenie szablonów bazowych, które definiują wspólny układ dla wielu stron, a następnie rozszerzanie ich lub modyfikowanie w szablonach podrzędnych.
  • Filtry i modyfikatory – systemy szablonów często oferują wbudowane filtry i modyfikatory, które pozwalają na formatowanie danych wyświetlanych w szablonie (np. formatowanie dat, tekstów).
  • Separacja logiki – przez wykorzystanie systemu szablonów, logika biznesowa aplikacji (np. operacje na bazie danych) jest oddzielona od logiki prezentacji (HTML/CSS), co przyczynia się do czystszego, bardziej modułowego kodu.
  • Bezpieczeństwo – systemy szablonów często automatycznie dbają o aspekty bezpieczeństwa, takie jak unikanie ataków poprzez wstrzykiwanie kodu (XSS) przez odpowiednie kodowanie danych wyjściowych.
  • Kompilacja szablonów – proces przekształcania szablonów na kod wynikowy.
  • Buforowanie szablonów – niektóre systemy szablonów oferują mechanizmy przechowywanie przetworzonych szablonów w pamięci podręcznej, co pozwala na szybsze ładowanie stron poprzez przechowywanie gotowych fragmentów HTML.

Buforowanie szablonów

Zapisywanie szablonów w cache to technika stosowana w systemach szablonów, która polega na przechowywaniu już przetworzonych, gotowych do wyświetlenia wersji szablonów. Dzięki temu, przy kolejnych żądaniach tych samych stron, aplikacja może szybko serwować zawartość bez konieczności ponownego przetwarzania całego szablonu. Jest to szczególnie przydatne w dużych serwisach internetowych.

Jak to działa?

  • Pierwsze przetwarzanie – gdy szablon jest wywoływany po raz pierwszy, system szablonów przetwarza go – wstawia dane dynamiczne, wykonuje wszelkie instrukcje warunkowe, pętle itp.
  • Zapis do pamięci podręcznej – przetworzony szablon, teraz w formie statycznego HTML (lub innego formatu wyjściowego), jest zapisywany w buforze. Może to być cache plikowy na serwerze, cache w pamięci (np. Redis, Memcached) lub inne rozwiązanie tego typu.
  • Odczyt z magazynu – przy kolejnych żądaniach tego samego szablonu, zamiast ponownego przetwarzania, szablon jest odczytywany bezpośrednio z pamięci podręcznej, co znacznie przyspiesza czas odpowiedzi.
  • Aktualizacja bufora – jeśli dane dynamiczne się zmieniają lub minie określony czas ważności bufora, stary cache jest unieważniany, a szablon jest ponownie przetwarzany i zapisywany.

Zalety

  • Znacznie szybsze ładowanie stron, ponieważ omija się proces generowania całego szablonu.
  • Mniejsze zużycie zasobów serwera, ponieważ unika się powtarzających się operacji przetwarzania szablonów.
  • Ułatwia obsługę większej liczby żądań bez konieczności zwiększania zasobów serwerowych.

Organizacja pracy zespołu

Stosowanie systemów szablonów w projektach programistycznych, szczególnie w kontekście aplikacji internetowych, umożliwia efektywny podział pracy pomiędzy różnymi członkami zespołu, co pozwala na bardziej specjalistyczne podejście do różnych aspektów projektu i przekłada się na jakość produktu. Ponadto wprowadza to wyraźny podział odpowiedzialności między wykonawców różnych części systemu i wzmacnia motywację.

Jak można podzielić pracę?

  • Wykonawcy warstwy prezentacji (Frontend Developers) mogą skupić się na projektowaniu interfejsu użytkownika, tworząc i modyfikując szablony. Praca ta obejmuje języki HTML, CSS, oraz JavaScript.
  • Programiści zaplecza (Backend Developers) koncentrują się na logice aplikacji, manipulacji danymi, interakcji z bazą danych, i przetwarzaniu danych do wyświetlenia w szablonach. Backend tworzy dane, które są następnie przekazywane do szablonów.
  • Graficy komputerowi (Designers) – mogą pracować nad projektowaniem graficznym i UX, tworząc makietę wyglądu aplikacji, która potem jest przekształcana w kod przez frontendowych deweloperów.
  • Projektanci UI/UX skupiają się na doświadczeniach użytkowników, testowaniu użyteczności i dostosowywaniu projektów szablonów, aby były jak najbardziej intuicyjne i przyjazne dla użytkownika.
  • Twórcy treści (Content Managers/Writers) mogą wykonywać swoją pracę bez konieczności interakcji z kodem.
  • Specjaliści od testowania i jakości (Testers/QA Engineers) mogą pracować nad testowaniem interfejsu użytkownika oraz funkcjonalności backendu. Oddzielenie logiki od prezentacji ułatwia testowanie komponentów w izolacji.
  • Administratorzy (DevOps/SysAdmins) zajmują się środowiskami serwerowymi, wdrażaniem aplikacji, oraz konfiguracją potrzebną do efektywnego buforowania szablonów i zarządzania wydajnością.

Systemy szablonów i bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo w systemach szablonów jest istotnym aspektem przy tworzeniu aplikacji internetowych. Odpowiednie środki pomagają zapobiegać różnym atakom, takim jak Cross-Site Scripting (XSS), wstrzykiwanie kodu czy ataki SQL Injection. Systemy szablonów mogą implementować praktyki, które znacznie podnoszą poziom bezpieczeństwa.

  • Automatyczna konwersja znaków specjalnych – większość nowoczesnych systemów szablonów posiada wbudowaną funkcjonalność automatycznego neutralizowania danych wyjściowych, co zapobiega atakom XSS. Oznacza to, że wszelkie dane pochodzące od użytkowników są odpowiednio kodowane przed wyświetleniem na stronie, uniemożliwiając wstrzyknięcie szkodliwego kodu JavaScript.
  • Oddzielenie logiki od prezentacji – minimalizuje się ryzyko wstrzykiwania szkodliwego kodu przez szablony. Programiści nie muszą mieszać kodu PHP z HTML, co zmniejsza ryzyko błędów.
  • Ograniczenie dostępu do zasobów — systemy szablonów często ograniczają dostęp do zasobów serwera i funkcji systemowych. Na przykład, nie pozwalają na wykonywanie kodu PHP lub dostępu do plików systemowych przez szablony.

Popularne systemy szablonów

Istnieje kilka popularnych systemów szablonów dla języka PHP, które są szeroko stosowane przez programistów do tworzenia bardziej elastycznych i łatwiejszych w utrzymaniu aplikacji webowych. Każdy z nich ma swoje unikalne cechy i zalety, a wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od wymagań projektu, preferencji deweloperów oraz używanego frameworka PHP.

  • Twig – nowoczesny system szablonów dla PHP, stworzony przez twórców Symfony, charakteryzujący się przejrzystą składnią i elastycznością. Zapewnia rozszerzalność, łatwe dziedziczenie szablonów i efektywne zarządzanie cache.
  • Blade – system szablonów używany głównie w Laravel, jednym z najpopularniejszych frameworków PHP. Blade umożliwia wygodne dziedziczenie szablonów i oferuje lekką, intuicyjną składnię.
  • Smarty – jeden z najstarszych systemów szablonów dla PHP. Choć nieco starszy, nadal jest używany w wielu projektach ze względu na swoją prostotę i elastyczność.
  • Mustache.php – implementacja dla PHP popularnego systemu szablonów Mustache. Jest to system logic-less, co oznacza, że szablony nie zawierają bezpośrednio logiki aplikacji, co promuje czystą separację prezentacji od logiki biznesowej.
  • PHP Plates – używa zwykłego PHP jako swojego języka szablonów, eliminując potrzebę uczenia się nowej składni. Jest to dobre rozwiązanie dla tych, którzy wolą nie dodawać dodatkowej warstwy abstrakcji do swoich szablonów.
  • Latte – używany głównie w ramach Nette Framework. Oferuje bezpieczeństwo poprzez automatyczne escapowanie i przyjazną składnię.

Trzy miesiące temu na naszej stronie…

Artykuł: Józef Piłsudski

Józef Piłsudski

Artykuł: GIMP: Zaznaczanie prostokątne i eliptyczne

GIMP: Zaznaczanie prostokątne i eliptyczne

Artykuł: GIMP: Zapisywanie zaznaczenia

GIMP: Zapisywanie zaznaczenia

Artykuł: Symulator sieci komputerowej

Symulator sieci komputerowej

Artykuł: Linux: Polecenie dmidecode

Linux: Polecenie dmidecode

Artykuł: Specyfikacja: Przydatne programy

Specyfikacja: Przydatne programy

Nasze technikum

Technik informatyk

Szkoły dla dorosłych

Nasza szkoła

Pełna oferta edukacyjna

Oferta szkoły