Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Mrągowie

Operacja „Ostra Brama”

niedziela,

Operacja „Ostra Brama”

7 lipca 1944 roku oddziały Armii Krajowej w ramach akcji „Burza” rozpoczęły operację wojskową mającą na celu samodzielne oswobodzenie Wilna. Po udanej akcji Polacy mieli wystąpić wobec Armii Czerwonej „w roli gospodarza terenu”.

Plan operacji powstał w marcu 1944 roku w sztabie Okręgu Wilno Armii Krajowej. Zakładano, że w obliczu zbliżającego się frontu, po rozpoczęciu akcji Niemcy opuszczą Wilno. Nie przewidywano poważniejszych walk o miasto, poza przełamaniem posterunków na skraju Wilna. Założenia okazały się błędne, z osobistego rozkazu Hitlera miasto przekształcono w ufortyfikowaną twierdzę z silnym garnizonem, liczącym około siedemnastu tysięcy żołnierzy.

Inicjatorem operacji „Ostra Brama” był podpułkownik Aleksander Krzyżanowski „Wilk” – Dowódca Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej. 2 lipca otrzymano sygnał radiowy z Londynu rozpoczynający akcję „Burza” w okręgach wileńskim i nowogrodzkim. Nazajutrz wydano rozkazy oddziałom AK. 4 lipca na podstawie uzyskanych przez wywiad danych o zbliżającym się ataku Niemcy ogłosili alarm w wileńskim garnizonie.

7 lipca 1944 roku o świcie „Wilk” uznał, że sowieckie oddziały są już dostatecznie blisko i wydał rozkaz do ataku. Nastąpiło to 24 godziny wcześniej, niż planowano, dlatego nie zdołano dokończyć koncentracji – w pierwszej fazie walk wzięło udział tylko około jednej trzeciej polskich oddziałów. Cztery tysiące żołnierzy AK zaatakowało najsilniej bronioną południowo-wschodnią stronę miasta. Polacy wspierani byli przez dwa działka przeciwpancerne oraz kilka moździerzy i granatników. Niemcy dysponowali artylerią, czołgami oraz wsparciem lotnictwa.

Partyzanci nacierali w kierunku miejscowości Lipówka, Hrybiszki, Góry i Kolonia Wileńska. W okolicach Lipówki zostali odrzuceni przez niemiecki kontratak. Na skraju Hrybiszek Polacy utknęli przed betonowymi schronami bojowymi. Po ciężkiej walce zdobyto Góry, jednak silny ostrzał nie pozwolił posuwać się dalej. W rejonie stacji Kolonia Wileńska operował niemiecki pociąg pancerny, który powstrzymał natarcie. Oddziały AK poniosły duże straty i znalazły się pod ostrzałem artylerii. Niemcy atakowali także z powietrza. Kilkuset żołnierzy AK w samym mieście opanowało dzielnicę Kalwaryjską.

Jeszcze 7 lipca około południa pod Wilno dotarła czołówka Armii Czerwonej. Podczas pierwszego kontaktu sowiecki dowódca Brygady Pancernej nakazał złożenie broni partyzanckiemu zgrupowaniu „Pohoreckiego”. Na innych odcinkach nawiązano współpracę z Sowietami i wspólnie atakowano miasto. Wieczorem główny ciężar walk przejęła Armia Czerwona. Wilno szturmowało sto tysięcy sowieckich żołnierzy i kilkaset czołgów wspieranych przez naloty lotnictwa. Po krwawych walkach 13 lipca sowieckie i polskie oddziały zdobyły miasto.

Interesy zdobywców Wilna były zupełnie sprzeczne. Polacy chcieli odzyskać jedno z miast Rzeczpospolitej, Sowieci planowali włączyć je do swojego państwa. Po zakończeniu walk dowództwo sowieckie nakazało żołnierzom AK opuścić miasto. Biało-czerwone flagi zostały zamienione na czerwone. Podpułkownik Krzyżanowski „Wilk” uzyskał sowiecką obietnicę dozbrojenia polskich oddziałów. Następnego dnia podczas kolejnego spotkania z sowieckim dowództwem został aresztowany. Podobny los spotkał wielu innych oficerów AK, delegata rządu na okręg wileński i pracowników delegatury.

Polskie oddziały ostrzeliwane przez sowieckie myśliwce przemieściły się w głąb puszczy. Tylko część żołnierzy zdołało uciec. Sowiecka obława schwytała około sześciu tysięcy Polaków. Większość z nich odmówiła wstąpienia do armii Berlinga i trafiła do batalionów roboczych Armii Czerwonej lub została wywieziona do obozu dla internowanych żołnierzy AK w Kałudze. Zmuszano ich do ciężkiej pracy, m.in. przy wyrębie lasów.

Na Zachodzie operacja „Ostra Brama” przeszła niezauważona. Była niezgodna z ustaleniami tzw. wielkiej trójki na konferencji w Teheranie i informacje o niej zostały objęte cenzurą.

Technik informatyk E.12
Dzień polskiej żywności

Dzień polskiej żywności

Polsko-brytyjski układ sojuszniczy

Polsko-brytyjski układ sojuszniczy

System Xenix

System Xenix

Antoni Głowacki

Antoni Głowacki

Windows 95

Windows 95

Międzynarodowy Dzień Czarnej Wstążki

Międzynarodowy Dzień Czarnej Wstążki

Nasze technikum

Szkoły dla dorosłych

Pełna oferta edukacyjna