Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Mrągowie

Marian Falski

piątek,

Marian Falski

Dzisiaj przypada rocznica urodzin autora najpopularniejszego polskiego elementarza.

Urodził się 7 grudnia 1881 w miejscowości Nacza koło Nowogródka. Od 1891 roku uczęszczał do szkoły w Mińsku. Studiował w Instytucie Politechnicznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Uzyskał dyplom inżyniera. W 1903 roku wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej. Prowadził koła uczniowskie i działał w konspiracyjnym Kole Wychowawców. Organizował i prowadził strajk szkolny, w jego mieszkaniu odbyło się zebranie Centralnego Koła Delegatów, na którym zdecydowano o przystąpieniu młodzieży szkół średnich do strajku.

Współorganizował głośny wiec na Politechnice, który odbył się 28 stycznia 1905 roku. Zniszczono wtedy publicznie portret cara Mikołaja II. W tym samym miesiącu był jednym z organizatorów strajku szkół średnich w Łowiczu, gdzie prowadził komplety koedukacyjne.

16 grudnia 1906 roku wziął udział w konferencji warszawskiej sekcji PPS w jednej z fabryk. Wszyscy jej uczestnicy zostali aresztowani. Falski został osadzony w Cytadeli za spiskowanie przeciwko caratowi. Po odzyskaniu wolności wydalono go z granic Rosji. Zamieszkał w Krakowie, gdzie pracował jako prywatny nauczyciel. Nadal działał w PPS.

Od 1909 roku studiował psychologię i pedagogikę na Uniwersytecie Jagielońskim. Został asystentem na tej uczelni. W 1917 roku zdobył doktorat z psychologii. Mimo propozycji objęcia katedry wyjechał do Warszawy. W latach 1919–1939 był urzędnikiem Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Jako ekspert Ligi Narodów w 1931 roku brał udział w pracach związanych z reorganizacją oświaty w Chinach. Działał w Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Podczas okupacji hitlerowskiej pracował nad planami odbudowy i przebudowy szkolnictwa oraz dydaktyką nauczania początkowego. W 1945 roku organizował Wydział Statystyczny Ministerstwa Oświaty. W 1954 roku został profesorem Polskiej Akademii Nauk. Kierował Pracownią Ustroju i Organizacji Oświaty PAN. Zmarł 8 października 1974 roku w Warszawie.

W ludzkiej pamięci zapisał się przede wszystkim jako autor najpopularniejszego polskiego elementarza wydanego pod tytułem „Nauka czytania i pisania dla dzieci”. Jego pierwsze wydanie miało miejsce w 1910 roku w Krakowie. Ilustracje wykonał Jan Rembowski. Podręcznik ten łączył nowoczesne jak na tamte czasy metody nauczania oraz środki, które były wynikiem spostrzeżeń autora. Książka Falskiego zrewolucjonizowała metodykę nauki czytania w Polsce. Przez kolejne lata podręcznik ulegał modyfikacjom, pojawiały się także inne wersje, np. dla dzieci miejskich, wiejskich, dla żołnierzy i cywilnych analfabetów.

Elementarz

Po drugiej wojnie światowej prawa do wydawania „Elementarza” Falskiego posiadały Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych (od 1974 roku Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne). Pierwsze powojenne wydanie opatrzono nowymi ilustracjami. Podręcznik uwzględniał on elementy ideologii komunistycznej. Usunięto elementy wiążące się z religią. W porównaniu do „bratnich” państw zawarta w książce propaganda była umiarkowana, nie wymieniano np. postaci Stalina. Podręcznik stał się pozycją obowiązkową w polskich szkołach.

Elementarz

Wersja z 1958 roku wprowadziła teksty Aleksandra Fredry i Juliana Tuwima. Pojawiły się nowe ilustracje. Zniknął gdzieś Bierut, pionierzy itp. treści. W 1969 roku pojawił się temat lotów w kosmos. W 1982 roku ukazało się ostatnie wydanie. „Elementarz” Falskiego był najdłużej wydawanym podręcznikiem czytania i pisania na świecie.

Polskie stacje polarne

Polskie stacje polarne

Józef Szyfter

Józef Szyfter

Aleksander Zejdler

Aleksander Zejdler

Claude E. Shannon

Claude E. Shannon

Mieczysław Kwarciński

Mieczysław Kwarciński

Robert Baden-Powell

Robert Baden-Powell

Nasze technikum

Szkoły dla dorosłych

Pełna oferta edukacyjna