Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Mrągowie

Wacław Boratyński

środa,

Wacław Boratyński

25 września 1939 roku w wyniku ran odniesionych podczas obrony Lwowa zmarł polski malarz i grafik szczególnie znany z udziału w „filatelistycznym” konflikcie polsko-niemieckim.

Wacław Boratyński urodził się 28 sierpnia 1908 roku. Pochodził z niezamożnej wielodzietnej rodziny. Miał dużo szczęścia, bo jego wyjątkowy talent plastyczny dostrzegł ksiądz Jan Pabis z pobliskiego klasztoru, dzięki którego staraniom trafił do gimnazjum na Świętej Górze w Gostyniu, gdzie młody Boratyński mógł nie tylko zdobyć wykształcenie, ale także rozwinąć swoje zdolności. Pomagał mu w tym nauczyciel rysunku i geografii Władysław Kołomłocki. Na jednej z wystaw w Poznaniu Boratyński poznał Wojciecha Kossaka, którego twórczość zrobiła na nim wielkie wrażenie. W Gostyniu przyszły znany grafik pozostawił wiele prac malarskich.

W 1927 roku zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął naukę w krakowskiej Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego. W tym samym roku wykonał kamienną kopię kieleckiego Pomnika Czynu Legionowego autorstwa Jana Raszki, którą umieszczono na mogile legionistów na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

W maju 1929 roku zorganizowano wystawę jego prac, podczas której poznał rzeźbiarza Stanisława Szukalskiego. Zafascynowany ideami artystycznymi Szukalskiego wstąpił do poszukującej inspiracji w kulturze dawnej słowiańszczyzny grupy artystycznej „Szczep Rogate Serce”. W tym okresie posługiwał się pseudonimem „Pracowit z Ryglic”. Członkowie grupy tworzyli głównie prace związane z historią Polski i mitologią słowiańską. Wywarli duży wpływ na młodych krakowskich artystów.

W 1931 roku zamieszkał w Poznaniu. Był cenionym twórcą grafiki użytkowej w międzywojennej Polsce. Projektował karty i znaczki pocztowe, medale, banknoty. W latach bezpośrednio poprzedzających wybuch drugiej wojny światowej Boratyński odegrał jedną z głównych ról w „filatelistycznym” konflikcie polsko-niemieckim.

W 1938 roku w Polsce wypadała 20. rocznica odzyskania niepodległości. Z tej okazji Ministerstwo Poczt i Telegrafów postanowiło wydać serię znaczków o tematyce związanej z historią Polski. Odpowiednio wcześniej ogłoszono konkurs otwarty na projekty znaczków. Jego zwycięzcą został Wacław Boratyński – projekt „Bitwa pod Grunwaldem” przedstawiał Władysława Jagiełłę na koniu ponad pokonanym Krzyżakiem. Dzieło polskiego grafika zostało oprotestowane przez ambasadę niemiecką jeszcze zanim trafiło do druku.

Sprzeciw został uznany, a Boratyński wykonał nowy projekt. Do obiegu trafił znaczek, na którym znalazł się Władysław Jagiełło w towarzystwie żony Jadwigi oraz rektor Akademii Krakowskiej podczas aktu darowizny na odnowienie uniwersytetu [A]. Tym razem Niemcy wystosowali do władz polskich oficjalny protest z żądaniem wycofania znaczka. Zadecydował o tym detal – u stóp królewskiej pary umieszczono dwa miecze, krzyżacki płaszcz i hełm. Te rekwizyty stanowią symbol zwycięstwa nad zakonem krzyżackim.

W tym samym okresie, w listopadzie 1938 roku, wydano serię znaczków dla Poczty Polskiej w Gdańsku. Na znaczkach znajdował się fragment portu gdańskiego z Żurawiem. Na pierwszym planie przedstawiono polskich szlachciców sprzedających zboże kupcowi gdańskiemu [C]. Znaczki zawierały standardowy napis „Poczta Polska. Port Gdańsk”. Autorem projektu był ponownie Wacław Boratyński. Seria zawierała cztery znaczki różniące się kolorem i nominałem oraz była przeznaczona wyłącznie dla Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsk. Przedstawiciele senatu gdańskiego dopatrzyli się akcentów antyniemieckich i oficjalnie zażądali wycofania znaczków. Rząd polski protest odrzucił.

7 stycznia 1939 roku władze Wolnego Miasta Gdańska odpowiedziały znaczkami z tzw. serii „odwetowej”. Najbardziej antypolską wymowę miał znaczek przedstawiający klęskę Stefana Batorego pod Wisłoujściem w 1577 roku. Prawdopodobnie dla ocieplenia stosunków polsko-niemieckich w marcu 1939 roku na trzecim już znaczku z Władysławem Jagiełło Boratyński wprowadził kolejną zmianę. Kontrowersyjny fragment zastąpiono zdobnym ornamentem z tarczą z orłem (herb Polski) i pogonią (herb Litwy) oraz liliami andegaweńskimi (herb królowej Jadwigi) [B]. 30 czerwca 1939 roku Wolne Miasto wycofało serię „odwetową”.

W 1939 roku Wacław Boratyński został zmobilizowany i w stopniu podchorążego wcielony do 18. Pułku Piechoty. Walczył z Niemcami w obronie Lwowa. Zmarł 25 września 1939 roku w wyniku odniesionych ran.

Wydana w 1938 roku seria trzynastu znaczków „20. rocznica odzyskania niepodległości” jest bardzo ceniona przez filatelistów. Jej nieoficjalna nazwa to „seria historyczna”. Wacław Boratyński zaprojektował jedenaście spośród nich:

  • Bolesław Chrobry w roku 1000 wita w Gnieźnie cesarza niemieckiego Ottona, w tle symboliczna postać św. Wojciecha;
  • Kazimierz Wielki i jego goście (obcy monarchowie) witani przez Mikołaja Wierzynka;
  • Władysław Jagiełło i królowa Jadwiga oraz rektor Akademii Krakowskiej podczas aktu darowizny na odnowienie uniwersytetu;
  • Kazimierz Jagiellończyk, w tle mapa Polski z zarysem granic od Bałtyku po Morze Czarne;
  • Zygmunt August podczas zaprzysiężenia unii Polski i Litwy w 1569 roku;
  • Stefan Batory nadaje szlachectwo chłopu Kacprowi Wielochowi za męstwo okazane podczas walki;
  • Stanisław Żółkiewski i Jan Karol Chodkiewicz;
  • wjazd Jana III Sobieskiego do Wiednia;
  • Konstytucja 3 Maja;
  • Jan Henryk Dąbrowski, Tadeusz Kościuszko i Józef Poniatowski;
  • scena z powstania listopadowego.

Serię uzupełniają dwa znaczki:

  • Romuald Traugutt, dyktator powstania styczniowego (projekt M. Wątorek);
  • Józef Piłsudski (projekt Z. Rozwadowski).
Ubuntu

Ubuntu

Staże zagraniczne dla uczniów

Staże zagraniczne dla uczniów

Zapewnienie minimalnej responsywności tabel HTML

Zapewnienie minimalnej responsywności tabel HTML

Przestarzałe atrybuty tabel HTML

Przestarzałe atrybuty tabel HTML

Wprowadzenie do tabel HTML

Wprowadzenie do tabel HTML

Domyślne style CSS dla tabel

Domyślne style CSS dla tabel

Nasze technikum

Szkoły dla dorosłych

Pełna oferta edukacyjna